کلونینگ 35 : سئوال‌ها و جوابهای کلونینگ

آیا کلونینگ پدیده‌ای غیرطبیعی است؟

ابدأ. بعضی از گونه‌ها در طبیعت تنها از راه کلونینگ تولید مثل می کنند. مانند باکتری‌ها و مخمر‌ها و حتی بعضی جانوران، مثل نوعی میگو بنام آرتمیا پارتنوژنیکا. بعضی جانوران نیز هم به روش جنسی و هم به روش غیرجنسی، تکثیر می‌یابند.

آیا دوقلوهای همسان اساساً کلون یکدیگر هستند؟

بله، اما در یک زمان و از یک رحم متولد می‌شوند.

آیا از کلون‌های ایجاد شده از یک فرد می‌توان برای پیوند اعضاء بدون پس زدن استفاده کرد؟

بله غالباً، گرچه هنوز اطلاع کافی در این مورد نیست. ببینید پیوند عضو در بین دوقلوهای همسان معمولاً پذیرفته می‌شود. دوقلوهای همسان دوقلوهایی هستند که هر دو از یک تخم لقاح یافته بوجود آمده‌اند. به این صورت که گاهی پس از اولین تقسیم تخم لقاح یافته و تبدیل شدن به دو سلول، این دو سلول از هم جدا می‌شوند و هر کدام جداگانه به رشد و تقسیم خود ادامه می‌دهند و هر کدام یک جنین جدا را بوجود می‌آورند. این دوقلوها چون هر دو از یک تخم بوجود آمده‌اند از نظر ژنتیکی کاملاً مشابه هستند (صرف نظر از مواد ژنتیکی موجود در میتوکندری‌ها). البته گفتیم “معمولاً ” چون در پزشکی پیچیدگی‌ها و استثناهایی وجود دارد. بنابراین پیوند عضو بین دو جانور یا انسان شبیه سازی شده می‌تواند بدون دفع پیوند انجام شود. البته در مورد کلون انسان، این عمل غیرقانونی خواهد بود مگر اینکه فرد شبیه سازی شده خودش بخواهد، زیرا او نیز به اندازه شما انسان است. البته شما قطعاً دوست خواهید داشت که قلب یک خوک ترانسژنیک در بدن شما باشد تا قلب کلون شما.

آیا می‌توان اندام‌های حیاتی بدن را با استفاده از روش کلونینگ به طور مجزا و بدون سایر قسمتهای بدن رشد داد؟

احتمالاً می‌توان به این امر دست یافت  اما هنوز نمی‌توان گفت که چگونه. تولد دالی نشان داد که می‌توان سلول یک موجود بالغ و یا حداقل ژنوم آنرا دوباره برنامه ریزی کرد،به طوری که مجدداً مراحل تکامل را شروع کنند. و این می‌تواند به این معنا باشد که بتوان روزی سلول‌های خون یا پوست را دوباره برنامه ریزی کرد تا به اندام‌های مجزا تبدیل شوند.

آیا از کلونینگ می‌توان برای خلق انسانهای برتر مثلاً نابغه استفاده کرد.

احتمالاً، اگر چه برای برنامه ریزی چنین انسان‌های فوق العاده‌ای هنوز اطلاعات کافی وجود ندارد. به علاوه مباحث اخلاقی نیز مطرح است.

آیا از کلون می‌توان برای حفظ گونه‌های در معرض خطر نابودی استفاده کرد؟

در حال حاضر میزان موفقیت کلونینگ بسیار پایین است، اما اگر بتوان این میزان موفقیت را به طور چشمگیری بهبود داد در آن صورت شاید بتوان از این روش برای حفظ و ازدیاد گونه‌های در حال نابودی استفاده کرد.

شاید پرسیده شود که با توجه به اینکه مقداری ژنوم نیز در میتوکندری‌ها وجود داد آیا روش انتقال هسته برای تولید کلون مانند آنچه در ایجاد دالی صورت گرفت، باعث ایجاد یک کلون و همسان واقعی می‌شود ؟

می توان گفت دالی یک کلون واقعی بود. بله البته مقداری از ژنوم در میتوکندری‌های موجود در سیتوپلاسم سلول وجود دارد، اما باید گفت مقدار ژنوم مینوکندری‌ها کمتر از 01/0 درصد کل ژنوم یک سلول است. به علاوه در مباحث توارث، صفات مینوکندری‌ها معمولاً به حساب نمی‌آیند به عنوان مثال در یک لقاح معمولی و تولید معمولی جنین، نیمی از DNA  هسته‌ای از مادر (اُاُسیت) و نیمی دیگرش از پدر (اسپرم) گرفته می‌شود، اما همة DNA میتوکندریایی از مادر گرفته می‌شود چون سیتوپلاسم اسپرم وارد سلول تخمک (ااسیت) نمی‌شود و بنابراین سهمی در تشکیل تخم و سلول‌های جنینی ندارد. بدین ترتیب آیا پدر کمتر از مادر والد نوزاد محسوب می‌شود؟

البته این نکته که ژن‌های میتوکندریایی حیوان دهنده هسته در ساخت دالی سهمی نداشته است هم برای محققین مرکز روزلین و هم برای سایر دانشمندانی که این جزئیات را می‌دانند نه نکته نادانسته‌ای بوده است و نه امر غافلگیر کننده‌ای.

البته بعضی از دانشمندان به همین دلیل معتقدند که اگر چه انتقال هسته روشی برای ایجاد کلون است، اما جانور یا انسان تولید شده به این روش، دقیقاً یک کلون یا شبیه ژنتیکی نیست و این شباهت نه 100 درصد بلکه 97 درصد است. بعلاوه جهش‌ها هم می‌تواند باعث ایجاد تغییراتی در ماده ژنتیکی شوند و این امر می‌تواند در صورت وقوع باعث ایجاد تفاوت شود.

سئوال دیگری که معمولاً پرسیده می‌شود این است که اگر از یک انسان، انسان مشابه‌ای ساخته شود، آیا این دو انسان از نظر میزان هوش و یا خصوصیات فردی و شخصیتی نیز مشابه هم خواهند بود؟

احتمالاً نه. ضریب هوشی، خصوصیات فردی و شخصیتی توسط ترکیبی از اثرات ژنی و اثرات محیطی شکل می‌گیرد. بنابراین اگرچه درکلون یا فرد شبیه سازی شده از یک شخص همه بنیادهای ژنتیکی‌ سازنده این خصوصیات، مشابه شخص اصلی است، اما شرایط محیطی که این کلون در آن رشد می‌کند و پرورش می‌یابد هرگز با شرایط رشد و پرورش آن شخص یکی نخواهد بود. سال‌ها تأثیرات محیطی در شکل گیری شخصیت فرد اصلی نقش اساسی داشته است که در کلون او قطعاً این شرایط محیطی متفاوت خواهد بود. اما اینکه سهم هر یک از این دو یعنی اثرات ژنتیکی و اثرات محیطی در شکل دهی شخصیت یک فرد چقدر است، هنوز دقیقاً مشخص نیست. طبق آزمایشی که چند سال پیش در دانشگاه مینه سوتا انجام شد، یک پژوهشگر ضریب هوشی دوقلوهای همسان را (که در حقیقت کلون یکدیگر هستند) با دوقلوهای غیرهمسان (از یک جنسیت) مقایسه کرده بود و نتیجه گرفته بود که ژن‌ها تنها مسئول  نیمی از مشابهت ضریب هوشی در دوقلوهای یکسان بودند و نیم دیگر شکل گیری ضریب هوشی ناشی از محیط خواهد بود. به نظر دانشمندان، محیط رحم که جنین (در انسان) 9 ماه در آن جا ساکن است تا به نوزاد تبدیل شود، در شکل دهی به جنین و نوزاد آینده بسیار مهم است و این نیز چیزی است که باعث تفاوت کلون های ژنتیکی از هم می‌شود. به همین جهت به نظر بعضی حتی دوقلوهای دو تخمکی از نظر خصوصیات شخصیتی، بیشتر به هم شبیه هستند تا دو کلون . به همین علت ژنتیک نقش صد درصد در ساخت شخصیت یک فرد ندارد. حتی زمان طی شده در داخل رحم می‌تواند اثر بیشتری از ژنتیک بر یک فرد داشته باشد. بنابراین آن‌ها که نگران از کلون کردن هیتلر و ظهور دوباره او هستند و یا از کلون شدن انشتین و اکتشافات جدید او خوشحالند در اشتباه هستند. این ژن‌های هیتلر نبودند که از او یک جنایتکار جنگی ساختند.

البته هنوز این سئوال مطرح است که آیا  شبیه سازی عملی اخلاقی است؟ حتی اگر بتوان تنها با یک یکبار انتقال هسته، به جنین کلون شده دست یافت. آیا در حال حاضر دلیلی برای انجام کلونینگ وجود دارد؟

 

/ 1 نظر / 24 بازدید